آلومینیوم فلزی پرتقاضا
به دلیل ویژگی های منحصر به فرد فلز آلومینیوم این فلز در میان تمامی فلزات موجود در بازارهای محلی،منطقه ای و جهانی بیشترین میزان تقاضا را به خود اختصاص داده است. طبق آمارهای استخراج شده از سوی سازمان تجارت جهانی بیشترین رشد در بخش تقاضا در بازارهای جهانی فلزات مربوط به آلومینیوم بوده است.

صنعت آلومینیوم یکی از شاخص های توسعه صنعتی در کشورهای دارای پتانسیل به حساب می آید .این صنعت بعنوان یکی از بازوهای قدرتمند پشتیبان صنعت هر کشوری خواهد بود . صنعت آلومینیوم امروزه توانسته است اکثر بازارهای مربوط به فلزات را در قبضه خود درآورد. کشورهای مختلفی در اقصی نقاط دنیا به تولید انواع فراورده های آلومینیومی روی آورده اند. قاره آسیا با فاصله زیاد بیشترین سهم تولید را در میزان تولید جهانی آلومینیوم دارد.

صنعت آلومینیوم در حال حاضر هم در بازار اصلی محصولات تخصصی آلومینیوم و هم در بازارهای فرعی که مربوط به عناصرو ماشین آلات و ملزومات تولید است رونق بسیاری دارد. در گزارش امروز سعی داریم وضعیت کنونی صنعت آلومینیویم ایران و جایگاه آن در بازارهای جهانی را به اختصار بررسی نموده و نیم نگاهی به مشکلات این صنعت در ایران داشته باشیم.

جایگاه صنعت آلومینوم ایران در جهان
میزان تقاضای آلومینوم طی یک دهه اخیر بصورت سالانه بمیزان 6 درصد بالاتر از تقاضا برای سنگ آهن خود را نشان داده است. صنعت آلومینیوم در ایران طی یک دهه اخیر رشد بی سابقه ای داشته است. ایران که از دیرباز یکی از قطب های صنعت آلومینیوم در خاورمیانه و حتی جهان بوده است طی ده سال اخیر در بخش ها و حوزه های مختلف صنعت آلومینیوم توانسته است رشد فزاینده ای داشته باشد.

در حال حاضر ایران یکی از تولیدکنندگان شناخته شده در بخش مواد اولیه صنعت آلومینیوم و صنایع جانبی آن بشمار می رود که رده 18 ام کشورهای تولید کننده شمش آلومینیوم در جهان قراردارد.در حال حاضر کشور چین بزرگترین و مهم ترین تولید کننده در صنعت آلومینیوم و صنایع وابسته آن در جهان بشمار می آید.

چین ،در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ نزدیک به ۵.۲ میلیون تن بدون نیاز به تقاضا از بازارهای بین‌المللی تولید داشته است. آخرین باری که چین به عنوان واردکننده این محصول مورد توجه قرار گرفت در سال ۲۰۰۹ بود.

میزان تقاضای در ایران
کشور ایران تا سال 2020 با جمعیتی بالغ بر 83 میلیون نفر دارای رشد میانگین سرانه مصرف سالیانه ای بالغ بر 12درصد می باشد . جالب است بدانید رشد میانگین سالیانه مصرف آلومینیوم در جهان 6 در صد می باشد . این موید آن است که مصرف سرانه آلومینیوم در ایران بیش از میانگین رسمی جهانی است. در سالهاي اخير، به دليل کاهش رونق بازار مسکن و خودرو، روند مصرف آلومينيوم نزولي شده است که کارشناسان، چاره آن را تنها در ايجاد محرک در اين بازارها ميدانند.

روند صنعت آلومینیوم در آینده اقتصاد و صنعت ایران و جهان
در ايران، به جز عرضه و تقاضا که در تعيين قيمت فلزات اساسي مهمترين عامل به شمار مي آيد . عواملي مانند قيمت نفت و نرخ برابري ارزها نيز در تعيين اين قيمت اثرگذار است . معمولا قيمت اين فلزات رابطه مستقيم با قيمت نفت و رابطه معکوس به قيمت ارزها دارد. در وضعیت کنونی صنعت آلومینیوم در ایران بسیار متاثر از تحریم های اقتصادی کشور است.

با اینکه در تامین مواد اولیه تولید شمش آلومینیوم خود کفا هستیم ولی با توجه به میزان تقاضا و حجم تولید همیشه نسبت به واردات مواد اولیه مانند پودر آلومینا در حجم نسبتا بالایی اقدام می شد که در حال حاضر تامین مواد اولیه نیز متاثر از تحریم هاست.

وضعیت این صنعت در ایران
بررسی ها در وضعیت صنعت آلومینیوم ایران نشان می‌دهد این صنعت استراتژیک این روزها با چند چالش و دست‌انداز بسیار عمده روبه‌رو است. «کاهش میزان تقاضا»، «افزایش قیمت مواد اولیه» و «سختی‌های فرآیند صادرات و واردات» از عمده‌ترین گلوگاه‌های صنعت آلومینیوم ایران به شمار می‌روند. با مطالعه نظرات کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی و صنعتی بخوبی در می یابیم که خطا در سیاست‌گذاری‌ها، عدم مشارکت بخش‌خصوصی در تصمیم‌گیری‌ها و نبود نظرات کارشناسی بیش از هر دلیل دیگری به وسعت مشکلات این صنعت اضافه کرده است.

با تمام مشکلاتی که برشمردیم کشتی بزرگ تولید صنعت آلومینیوم ایران همچنان و به سختی به حرکت خود ادامه می دهد . ولی با وضعیت کنونی و اگر در وضعیت سیاست خارجی کشور اتفاق خاصی رخ ندهد و تحریم ها پابرجا باشند . حیات صنعت آلومینیوم در ایران بیشتر و بیشتر به خطر می افتد. با توجه به بررسيهاي به عمل آمده، مهمترين چالش صنعت آلومينيوم کشور، تامين مواد اوليه است. بسیار ضروری است کارشناسان خبره اقتصادی و تحلیل بازار هر چه سریعتر برای بهبود وضعیت راههای دسترسی تولید کنندگان به مواد اولیه رخوت و رکود در این بخش را به حداقل برسانند.

از سوی دیگر افزایش نرخ تمام‌شده تولید شمش یکی از چالش‌های صنعت آلومینیوم به‌شمار می‌رود . اما می‌طلبد پس از بررسی تمام عوامل آن به‌دنبال راهکارهای عملی برای کاهش آن باشیم. هرچه قیمت تمام شده شمش در ایران بدون حساب و کتاب افزایش یابد از آنطرف قیمت تمام شده محصولات بسیار بالاتر خواهد رفته و فشار بسیار زیادی را بر روی تقاضا کنندگان وارد می نماید.

نتیجه گیری
کارشناسان این حوزه معتقدند در صنعت آلومینیوم در تولید شمش و بیلت ثابت مانده‌ایم و در مراحل مختلف تولید آن متعادل رشد نکرده‌ایم. برای مثال پایین‌دست پروفیل یا پایین‌دست نورد رشد نکرده‌اند و تنها در تولید شمش توانسته‌ایم تا حدی رشد داشته باشیم. در یک نگاه اجمالی صنعت آلومینیوم کشور نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتری در زمینه اکتشاف، تامین مواد اولیه، روزآمد شدن فناوری و تکمیل زنجیره آلومینیوم در واحدهای تولیدی دارد.

مطالعات نشان می دهد که ۲۵ درصد قیمت تمام شده صنعت آلومینیوم مربوط به انرژی است. بنابراین در این عرصه کشورمان با برخورداری از ذخایر گسترده نفت و گاز، می تواند جایگاه خود را ارتقا بخشد. وقتی کشور ما در این حجم وسیع ذخایر انرژی غوطه ور است بسیار تامل برانگیز است که قیمت تمام شده شمش آلومینیوم اینقدر متاثر از قیمت حامل های انرژی باشد.

از سوی دیگر قدیمی بودن تجهیزات تولید در صنعت آلومینیوم یکی دیگر از معضلات این صنعت می باشد. متاسفانه نتوانستیم در این زمینه خیلی به ایجاد روزنه های جدید به سوی خودکفایی موفق باشیم و تصور کنید . در شرایط تحریم ها نه می توانیم به دستگاه های جدید دست پیدا کنیم و بدتر از آنکه در تامین قطعات یدکی نیز مشکلات فراوانی داریم.